Karşı oy neden içtihat değişikliğinin erken uyarısıdır?

Karşı oy, bir kararın altında imzası bulunan üyenin çoğunluk görüşüne katılmadığını yazmasıdır. Aynı hukuki soruda karşı oy sayısı artıyorsa, dairenin içinde görüş henüz oturmamış demektir. Bu, ayrılık dışarıdan görünür hale gelmeden önce alınabilecek en erken sinyaldir.

Karşı oy neyi gösterir

Bir daire kararını oy çokluğuyla verdiğinde, kararın altında azınlıkta kalan üyenin gerekçesi yer alır. Bu gerekçe çoğu zaman gelecekteki içtihat değişikliğinin taslağıdır. Bugün azınlıkta kalan görüş, üye değişimiyle veya doktrindeki tartışmayla birlikte yarın çoğunluk olabilir.

Tek bir karşı oy tek başına bir şey söylemez. Anlamlı olan, aynı hukuki soruda karşı oyun tekrar etmesidir. Tekrar eden karşı oy, meselenin daire içinde kapanmadığını gösterir.

Neden bu kadar erken bir sinyal

Bir içtihat ayrılığının görünür hale gelmesi için iki dairenin aynı soruya farklı cevap vermesi gerekir. Bu, iki ayrı dosyanın iki ayrı daireye düşmesini bekler ve zaman alır. Karşı oy ise tek bir dairenin içinde, tek bir kararda görünür.

Yani sıralama şöyledir: önce karşı oy birikir, sonra daireler ayrışır, en sonunda içtihadı birleştirme yoluna gidilir. Karşı oyu izleyen avukat, zincirin ilk halkasını görür.

Zincirin son halkası bağlayıcıdır. 2797 sayılı Yargıtay Kanunu'nun 45. maddesine göre içtihadı birleştirme kararları Yargıtay Genel Kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağlar. Yargıtay 1 Temmuz 2021 tarihinden bu yana 12 hukuk dairesiyle çalıştığı için, ihtisas alanınızdaki karşı oyları izlemek birkaç dairenin kararlarını okumak anlamına gelir.

Avukat bu bilgiyle ne yapar

• Dayandığı görüşün ne kadar sağlam olduğunu ölçer. Oy birliğiyle verilmiş bir karara dayanmak ile oy çokluğuyla verilmiş bir karara dayanmak aynı şey değildir.
• Karşı oyun gerekçesini okuyup kendi dilekçesinde önceden cevaplar. Karşı tarafın kullanacağı argüman çoğu zaman orada yazılıdır.
• Alternatif hukuki sebep kurar. Görüş değişirse dosyanın tamamen dayanaksız kalmaması için ikinci bir zemin hazırlar.

Sinyalin sınırı

Karşı oy bir kehanet değildir. Yıllarca tekrar eden bir karşı oy hiç çoğunluğa dönüşmeyebilir. Bu yüzden karşı oy eğilimi bir olasılık işaretidir. Tek başına sonucu belirlemez.

Sinyali abartmak da kaçırmak kadar zararlıdır. Her karşı oyu içtihat değişikliği sayan bir okuma, gerçek sinyali gürültünün içinde kaybeder.

Gözetçi ne yapar, ne yapmaz

Gözetçi, izlediği alandaki kararlarda aynı hukuki soruya ilişkin karşı oyları toplar ve eğilimin yükselip yükselmediğini işaret eder. Yükselen bir eğilim gördüğünde bunu bir olasılık olarak yazar. Hüküm kurmaz.

Gözetçi içtihadın değişeceğini iddia etmez ve hukuki görüş vermez. Karşı oyun hangi kararlarda ve hangi soruda tekrar ettiğini gösterir. Bu bilgiyi nasıl kullanacağına avukat karar verir.